Πότε χρειάζεται ένα παιδί λογοθεραπεία;

     Αυτές είναι μερικές από τις πιο συχνές ερωτήσεις που κάνουν οι γονείς όταν παρατηρούν ότι το παιδί τους δυσκολεύεται στην ομιλία ή στην επικοινωνία.«Είναι φυσιολογικό για την ηλικία του;» «Θα μιλήσει μόνο του;» «Μήπως είναι απλώς λίγο πιο αργό από τα άλλα παιδιά;» Κάθε παιδί αναπτύσσεται με τον δικό του ρυθμό. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα σημάδια που αξίζει να παρατηρούμε, καθώς μια έγκαιρη αξιολόγηση από λογοθεραπευτή μπορεί να βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τις ανάγκες του παιδιού και να αποφασίσουμε αν χρειάζεται υποστήριξη. 

    Τι περιλαμβάνει η επικοινωνία; Η επικοινωνία δεν αφορά μόνο το αν ένα παιδί «λέει σωστά τις λέξεις». Περιλαμβάνει πολλούς διαφορετικούς τομείς, όπως: την κατανόηση του λόγου, το λεξιλόγιο, τον σχηματισμό προτάσεων, την άρθρωση και την παραγωγή των ήχων, την αφήγηση και την περιγραφή, καθώς και την ικανότητα να συμμετέχει σε μια συζήτηση. Επομένως, μια δυσκολία στην επικοινωνία μπορεί να εμφανίζεται με διαφορετικούς τρόπους. 

    Ποια σημάδια αξίζει να παρατηρήσουν οι γονείς; 

- Αν το παιδί δεν χρησιμοποιεί λέξεις ή χρησιμοποιεί πολύ λίγες.

- Αν το παιδί βρίσκεται σε ηλικία κατά την οποία αναμένουμε μεγαλύτερη χρήση του προφορικού λόγου, αλλά χρησιμοποιεί ελάχιστες ή καθόλου λέξεις.

- Δυσκολεύεται να σχηματίσει προτάσεις.

- Αν το παιδί μπορεί να έχει λεξιλόγιο, αλλά να δυσκολεύεται να συνδυάσει τις λέξεις μεταξύ τους ή να εκφράσει αυτό που θέλει. Για παράδειγμα, μπορεί να χρησιμοποιεί κυρίως μεμονωμένες λέξεις, ενώ δυσκολεύεται να δημιουργήσει μεγαλύτερες φράσεις.

- Δυσκολεύεται να κατανοήσει τον λόγο. Η επικοινωνία δεν αφορά μόνο την έκφραση. Η κατανόηση είναι εξίσου σημαντική. Αν το παιδί δυσκολεύεται συστηματικά να κατανοήσει απλές οδηγίες, ερωτήσεις ή καθημερινές έννοιες, αξίζει να γίνει αξιολόγηση. 

 - Η ομιλία του είναι δύσκολο να γίνει κατανοητή. Είναι φυσιολογικό τα μικρότερα παιδιά να μην προφέρουν όλους τους ήχους με τον ίδιο τρόπο όπως οι ενήλικες. Ωστόσο, όταν η ομιλία ενός παιδιού είναι συστηματικά πολύ δύσκολο να γίνει κατανοητή ή όταν υπάρχουν έντονες δυσκολίες στην παραγωγή ήχων, ένας λογοθεραπευτής μπορεί να αξιολογήσει την άρθρωση και τη φωνολογική ανάπτυξη. 

- Δυσκολεύεται να περιγράψει ή να αφηγηθεί. Καθώς μεγαλώνει, το παιδί σταδιακά αποκτά την ικανότητα να περιγράφει γεγονότα, να διηγείται μια μικρή ιστορία και να εξηγεί τι συνέβη. Αν δυσκολεύεται σημαντικά να οργανώσει τις σκέψεις του και να αφηγηθεί μια ιστορία, μπορεί να χρειάζεται γλωσσική υποστήριξη. 

- Δυσκολεύεται να συμμετέχει σε μια συζήτηση. Η επικοινωνία είναι αλληλεπίδραση. Το παιδί χρειάζεται σταδιακά να μπορεί να ακούει τον συνομιλητή του, να περιμένει τη σειρά του, να απαντά σε ερωτήσεις και να παραμένει στο θέμα μιας συζήτησης.

     Πρέπει να περιμένουμε «να το ξεπεράσει μόνο του»; Αυτή είναι ίσως μία από τις συχνότερες απορίες των γονέων. Η απάντηση δεν είναι ίδια για κάθε παιδί. Η ανάπτυξη διαφέρει από παιδί σε παιδί και χρειάζεται να λαμβάνονται υπόψη η ηλικία, το αναπτυξιακό ιστορικό, το περιβάλλον και ο τρόπος με τον οποίο εμφανίζεται η δυσκολία. Μια αξιολόγηση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το παιδί θα χρειαστεί λογοθεραπεία. Σημαίνει ότι ένας ειδικός θα εξετάσει τις δεξιότητες επικοινωνίας του παιδιού και θα βοηθήσει την οικογένεια να κατανοήσει καλύτερα την εικόνα. 

 

    Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς στην καθημερινότητα; Οι καθημερινές δραστηριότητες προσφέρουν πολλές ευκαιρίες για επικοινωνία. Μπορείτε: να μιλάτε στο παιδί κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, να διαβάζετε μαζί βιβλία, να περιγράφετε αυτό που κάνετε, να δίνετε χρόνο στο παιδί για να απαντήσει, να ακολουθείτε τα ενδιαφέροντά του, να χρησιμοποιείτε απλές και κατανοητές φράσεις, να επαναλαμβάνετε και να εμπλουτίζετε αυτά που λέει. Για παράδειγμα, αν το παιδί πει: «Μπάλα!» αντί να του ζητήσουμε απλώς να επαναλάβει, μπορούμε να πούμε: «Ναι! Η κόκκινη μπάλα. Πάμε να πετάξουμε τη μπάλα!» Έτσι, η επικοινωνία γίνεται μέρος του παιχνιδιού και της καθημερινής αλληλεπίδρασης. Η έγκαιρη ενημέρωση είναι σημαντική. Δεν χρειάζεται ο γονέας να περιμένει μέχρι η δυσκολία να γίνει πολύ έντονη για να ζητήσει τη γνώμη ενός λογοθεραπευτή. Μία αξιολόγηση μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για το πώς αναπτύσσεται η επικοινωνία του παιδιού και, όταν χρειάζεται, να βοηθήσει στον σχεδιασμό της κατάλληλης υποστήριξης. Κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό ανάπτυξης. Το σημαντικό είναι να ακούμε, να παρατηρούμε και να ανταποκρινόμαστε στις ανάγκες του.